Woda w ciele człowieka stanowi istotny komponent masy ciała. Jej stężenie jest różne, zależnie od płci i wieku, zazwyczaj wynika to z zawartości tkanki tłuszczowej.
U noworodków ilość wody sięga nawet do 94%, a u dorosłych wynosi około 60‑70%. Woda odpowiada za wiele procesów w organizmie, przede wszystkim za transport jonów, aktywność enzymów, kwasów nukleinowych, bierze udział w termoregulacji, w procesie wchłaniania składników odżywczych i zapewnia ruchliwość stawów. Wodę należy pić w ciągu całego dnia małymi porcjami (100-150 ml), gdyż nerki są w stanie przefiltrować około 1 l płynów na godzinę.
Zapotrzebowanie na wodę
Podaż wody | Utrata wody | ||
Woda i inne napoje | 1575 ml | Mocz | 1600 ml |
450 ml | Pot | 450 ml | |
Żywność | 675 ml | Płuca | 300 ml |
Woda metaboliczna | 300 ml | Stolec | 200 ml |
Całkowita podaż | 2550 ml | Całkowita utrata | 2550 ml |
Tabela. Fizjologiczny bilans płynów. (Źródło: Riebl, S. K., & Davy, B. M. (2013). The Hydration Equation: Update on Water Balance and Cognitive Performance. ACSM’s health & fitness journal, 17(6), 21–28.)
Pierwszym, prostym wskaźnikiem dziennego spożycia wody jest równanie, że na 1 kg masy ciała przypada ok. 30 ml płynów.
Bardziej wnikliwe obliczenia mówią, że aby ustalić dzienne zapotrzebowanie, należy ustalić straty wody. Następuje ona głównie z wydalaniem moczu, kału, poprzez skórę, czy oddychanie. Założenia zostały przedstawione w tabeli.
Ważne jest to, aby móc zbilansować straty poprzez jej uzupełnienie. Woda dostarczana jest w postaci płynów, pokarmu, a także wtedy gdy w organizmie człowieka zachodzą procesy, w wyniku których powstaje woda metaboliczna.
Należy jednak pamiętać, że dane z tabeli mogą ulec zmianie, gdy organizm ludzki przebywa w wysokiej temperaturze, poddawany jest wysokiej aktywności fizycznej lub w niektórych stanach chorobowych (gorączka, biegunka, wymioty).
Odwodnienie
Organizm ludzki nie potrafi magazynować wody w większych ilościach, dlatego należy pamiętać o stałej i regularnej podaży płynów. Niewystarczająca ich ilość może bardzo szybko doprowadzić do odwodnienia. Według aktualnej wiedzy odwodnienie na poziomie 2-3% masy ciała może obniżać wydolność fizyczną. Skutkiem niedoboru wody mogą być bóle i zawroty głowy, wysychanie jamy ustnej, niska produkcja śliny, zaburzenia ciśnienia tętniczego oraz zaburzenia elektrolitowe. Na niedobór szczególnie narażone są niemowlęta i osoby cierpiące na biegunki. Ubytek wody o wartości 20% masy ciała prowadzi do zgonu.
Rodzaje wód
Jak mówi ustawowa definicja: woda mineralna to woda wydobywana z podziemi, którą wyróżnia czystość mikrobiologiczna i chemiczna oraz stabilna obecność określonych składników mineralnych.
Ze względu na ilość zawartych składników mineralnych w wodzie, rozróżniamy trzy podstawowe jej rodzaje:
wody wysokozmineralizowane
– powyżej 1500 mg/l,
wody średniozmineralizowane
– od 500 do 1500 mg/l,
wody niskozmineralizowane
do 500 mg/l.
Woda źródlana to woda niskozmineralizowana, która zwykle wypływa jednym lub kilkoma naturalnie powstałymi otworami i zawiera zazwyczaj do 500 mg/l składników mineralnych.
Którą wodę wybrać na co dzień?
Średniozmineralizowana woda będzie idealna dla większości ludzi. Woda źródlana polecana jest dla niemowląt i małych dzieci, osób starszych lub osób z chorobami nerek i układu moczowego. Wody wysokozmineralizowane są wskazane dla tych osób, które tracą dużo wody i składników mineralnych np. z potem – osoby uprawiające intensywnie sport, osoby pracujące w wysokich temperaturach.
Wody lecznicze
Podstawowa różnica między wodą leczniczą a powszechnie dostępnymi w sklepach spożywczych wodami mineralnymi leży w jej specyficznym składzie chemicznym. Tego typu woda posiada znacznie więcej zdrowych składników mineralnych. Możemy wyróżnić wody lecznicze, jak: szczawy, woda krzemowa, kwasowęglowa, jodkowa, glauberska, fluorkowa, bromkowa, borowa, arsenowa, manganowa, radoczynna, siarczanowa, siarczkowa, witriolowa czy żelazista. Stosowane są przede wszystkim w sanatoriach oraz ośrodkach leczniczych. Niektóre z nich są również dostępne do sprzedaży w butelkach. Wody lecznice działają jak lekarstwo i powinno się je pić po konsultacji z lekarzem.
Woda wodociągowa
Potocznie zwana „kranówka” cały czas nie wzbudza zaufania przez strach związany z obecnością bakterii i zanieczyszczeń. Nie musimy się jednak martwić. Według Głównego Inspektoratu Sanitarnego jakość wody wodociągowej uległa poprawie. W 2018 roku 99,7% ludności miało dostęp do wody w pełni bezpiecznej i wolnej od zakażeń mikrobiologicznych. Należy pamiętać, że stojąca woda sprzyja zanieczyszczeniu i rozwojowi bakterii. Dlatego w przypadku, kiedy woda z kranu nie była używana przez kilka dni na skutek wyłączenia systemu wodociągowego lub dłuższej nieobecności w domu, przeciwwskazane jest używanie pierwszych kilku litrów wody w celach spożywczych.
Woda z kranu ze względu na większą zawartość niektórych pierwiastków może nie być dobra w smaku lub nie nadawać się do zaparzania kawy i herbaty. W tym celu popularne są filtry mające na celu przede wszystkim zmiękczenie wody. Wystarczy nabyć bardzo popularne filtry dzbankowe lub butelki z filtrem, które posiadają węgiel aktywny (poprawia smak przez wychwytywanie chloru).