Artur Kolibski
Niedawno nagłówki artykułów w internecie pełne były clikbaitowych* tytułów w rodzaju „Sztuczna inteligencja przeszła test Turinga!” albo „Maszyna myśli jak człowiek!”
Test przeprowadzony na Uniwersytecie Kalifornijskim polegał na tym, że jego uczestnicy wcielali się w przesłuchujących inne „osoby”, prowadząc rozmowę tekstową z dwoma rozmówcami. Jeden z nich był chatbotem* opartym na sztucznej inteligencji. Przez pięć minut konwersacji, pisząc z oboma uczestnikami, testujący ich użytkownik miał na podstawie otrzymywanych odpowiedzi określić, kto jest kim. Cały interfejs testu wyglądał jak zwykły komunikator tekstowy, gdzie na podzielonym ekranie równolegle toczyły się obie rozmowy. Po zakończeniu konwersacji użytkownik miał za zadanie zdecydować, który z rozmówców jest maszyną, a który człowiekiem. Celem testu było sprawdzenie, czy sztuczna inteligencja jest w stanie przekonać człowieka, że jest również człowiekiem. W przypadku modelu GPT-4.5 w 73% rozmów uczestnicy testu uznali, że ich rozmówca jest człowiekiem, a model LLaMa-3.1-405B uzyskał 56% wynik. Pozostałe dwa algorytmy wypadły nieco gorzej na poziomie niewiele wyższym niż 20%.
Test Turinga przedstawiony przez wybitnego matematyka i kryptologa Alana Turinga (którego praca przyczyniła się do złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma, twórcę koncepcji „maszyny Turinga” potrafiącej wykonywać algorytmy, w 1948 r.), wywołał wiele wątpliwości na temat granic sztucznej inteligencji, zdolności maszyn do myślenia oraz uzyskania świadomości. Do dziś jest najbardziej znanym symbolem rozważań nad relacją człowiek–maszyna i traktowany jest jako wskaźnik inteligencji maszyn. Pierwotna wersja obejmowała pojedynek szachowy pomiędzy trzema uczestnikami – grającymi z teoretyczną maszyną. Gra imitacyjna według Turinga miała być wiarygodnym sposobem określenia inteligentnego zachowania maszyny.
Przeprowadzony obecnie eksperyment opierał się na zdolności imitowania ludzkiej mowy. Czy jednak rzeczywiście udawanie przez maszynę rozumienia świadczy naprawdę o zrozumieniu i inteligencji? Czy słuszne jest założenie, że język i forma komunikacji wystarczająco świadczą o inteligencji i świadomości? Myślenie to również świadomość, empatia oraz intencje i doświadczenie, jakie mają wpływ na porozumiewanie się między ludźmi. Dodatkowo wiemy już, że test Turinga może zostać zmanipulowany przez systemy sztucznej inteligencji, niemające żadnego zrozumienia rozmowy, poprzez pytania zwrotne, żarty, czy odpowiednie wykorzystanie emocji rozmówcy. Z tego typu „ zachowaniem” systemów mieliśmy już do czynienia w przypadku systemów, które starały się wywoływać w ludzkich rozmówcach współczucie. Nie świadczy to jednak o tym, że maszyny rzeczywiście „czuły”, a jedynie potrafiły dobrze imitować ludzkie odczucia, nauczone reakcji ludzi na odpowiednie sformułowania i sytuacje.
Czy na podstawie przeprowadzonego badania możemy przyjąć, że sztuczna inteligencja jest już równie inteligentna jak człowiek? Czy umiejętność konwersacji jest równoznaczna ze świadomością, odczuwaniem emocji czy empatii? Nie. Stanowczo nie. Systemy sztucznej inteligencji potrafią nas zaskakiwać coraz wymyślniejszymi algorytmami i ilością przetwarzanych danych. W wiadomościach codziennie mamy przykłady np. tworzenia filmów, zdjęć czy innych „dzieł” przez sztuczną inteligencję. Wspomnę tylko o kontrowersyjnym zdjęciu Donalda Trumpa jako papieża, stworzonym przez AI. Nie świadczy to jednak o tym, że systemy sztucznej inteligencji za chwilę przejmą kontrolę nad światem i będą samodzielnie myślały. Chwilowo są to jedynie dość skomplikowane „zabawki”, które mają wiele bardzo użytecznych zastosowań. Potrafią robić nam zdjęcia, pisać streszczenia artykułów i książek, pisać nawet prace domowe dla naszych dzieci. Nie mogą jednak istnieć samodzielnie. Nie posiadają świadomości istnienia i chociaż czasem wydają się „ inteligentne” są jedynie algorytmami zaprogramowanymi do pewnych zachowań przez ich twórców i korzystającymi z ogromnej ilości danych, mających zastąpić ludzkie doświadczenie i naukę. Wydaje się, że jeszcze dość długi czas upłynie zanim maszyny zastąpią nas w pracy twórczej, będą potrafiły tworzyć dzieła i rzeczy do jakich nie zostały zaprogramowane. Chociaż muszę przyznać, że chciałbym doczekać czasów, w których sztuczna inteligencja będzie stanowiła część naszego świata – może niekoniecznie doskonalszą od człowieka, ale posiadającą równe możliwości co umysły ludzkie. Chwilowo jednak mogę zakończyć te rozważania cytatem z „Dzienników gwiazdowych” Stanisława Lema – „Jak to jednak miło pomyśleć, że tylko człowiek może być draniem”. I oby tak pozostało.
*clickbait – grafika, nagłówek, którego celem jest skłonienie użytkownika internetu do kliknięcia w link i przejścia na stronę artykułu. W opublikowanym przez Camerona Jonesa i Benjamina Bergena w marcu tego roku badaniu, przetestowano 4 modele LLM: ELIZA, GPT-4o, LLaMa-3.1-405B i GPT- 4.5.
*LLM – Large Language Module – Duży Model Językowy – algorytm Sztucznej Inteligencji specjalizujący się w interpretowaniu, rozumieniu i tworzeniu naturalnego języka ludzkiego.
*chatbot – program komputerowy potrafiący z wykorzystaniem algorytmów Sztucznej inteligencji prowadzić rozmowy tekstowe lub głosowe z użytkownikami sieci symulując ludzką konwersację.
