mgr farm. Gabriela Lewandowska
Pożywienie powinno zaspokajać potrzeby jakości, wartości odżywczej oraz bezpieczeństwa. W produktach spożywczych mogą rozwijać się lub bytować różnego rodzaju mikroorganizmy, które korzystnie lub niekorzystnie oddziałują na nasze zdrowie. Produkty fermentowane to pożądane źródło pożytecznych mikroorganizmów oraz istotny element codziennej diety. Bakterie fermentacji mlekowej zostały zakwalifikowane do żywności funkcjonalnej. Aby pogłębić wiedzę na temat powyższych zagadnień, zapraszam do zapoznania się z artykułem dotyczącym probiotyków [1]. W języku greckim słowo probiotyk tłumaczone jest jako określenie „dla życia”. Probiotyki to żywe drobnoustroje, dostarczane we właściwym zakresie, pozytywnie wpływające na zdrowie oraz samopoczucie. Swoim składem obejmują pojedyncze szczepy bakterii kwasu mlekowego, drożdży lub kultury pleśni.
Aby dany produkt zakwalifikować do grupy probiotyków, musi on spełnić szereg wymagań, m.in.: pochodzenie z naturalnej zdrowej mikroflory jelita grubego człowieka, status bezwzględnego lub względnego beztlenowca oraz brak właściwości patogennych i toksycznych [1].
Dobroczynne właściwości probiotyków zauważalne są na wielu płaszczyznach. Biorą one udział w odbudowie naturalnej flory jelitowej, w walce z patogennymi drobnoustrojami lub w procesie powstawania witamin z grupy B, kwasu foliowego lub witaminy PP. Niecodzienną i rzadko spotykaną sytuacją są działania niepożądane wywołane przez probiotyki. Niezamierzona działalność probiotyków dotyczy osób z zaburzeniami pracy układu odpornościowego. Bakterie probiotyczne mogą wykazywać powinowactwo z mikroflorą oportunistyczną i w konsekwencji przekazywać negatywne parametry za pomocą informacji genetycznej. Skutkiem powyższych niewłaściwych działań są prawdopodobnie zaburzenia jelitowe u osób z chorobami immunologicznymi [1].
PRAKTYCZNE ASPEKTY DOTYCZĄCE PROBIOTYKÓW
Choroby wątroby
Wieloszczepowe probiotyki to doskonały wybór w leczeniu przewlekłych chorób wątroby, np. niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby, w profilaktyce pierwotnej, wtórnej encefalopatii wątrobowej i terapii minimalnej encefalopatii wątrobowej. Probiotyki odgrywają również kluczową rolę w kuracji alkoholowej choroby wątroby (ALD). Udowodniono, że leczenie alkoholowej choroby wątroby probiotykami zawierającymi szczepy Escherichia coli Nissle odbudowuje mikroflorę jelitową poprzez zwielokrotnienie stężenia bakterii Lactobacilli i Bifidobacilli, czego konsekwencją jest redukcja endotoksemii i poprawa czynności wątroby. Badania naukowe dowodzą, że probiotyki skutecznie poprawiają wydolność wątroby ocenianą w skalach Childa Turcotte’a Pugha i Model for End Stage Liver Disease. Jednakże wciąż należy badać skuteczność probiotyków w terapii przewlekłych chorób wątroby, aby mieć pewność pozytywnego wpływu tych mikroorganizmów na zdrowie [2].
Probiotyki w profilaktyce i leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz lękowych
Badania kliniczne dotyczące motywu skuteczności probiotyków w profilaktyce oraz leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych nie są do końca poznane. Prawdopodobnie suplementacja probiotyków pozytywnie wpływa na odbudowę mikrobioty wynikającej z przewlekłego stresu, co w konsekwencji powoduje zmniejszenie stanu zapalnego oraz zwiększenie biosyntezy serotoniny. Dlatego w dalszym ciągu obligatoryjnie należy prowadzić badania naukowe dotyczące tego zagadnienia w celu oceny funkcji probiotyków jako elementu profilaktyki i hipotetycznego leczenia zaburzeń depresyjnych i lękowych [3].
Probiotyki a skóra trądzikowa
Preparaty probiotyczne działają prewencyjnie w zakresie trądziku pospolitego, atopowego zapalenia skóry oraz innych dermatoz. Probiotyki wykazują działanie przeciwzapalne, łagodzące oraz wyciszające w przypadku dermatoz o charakterze ostrym. Działanie probiotyków przekłada się na poprawę samooceny pacjentów poprzez redukcję trądziku oraz blizn będących konsekwencją tego schorzenia [4].
Podsumowanie
Probiotyki to żywe mikroorganizmy, których pozytywne działanie możemy dostrzec na wielu płaszczyznach. Dostarczane w odpowiednych ilościach wpływają na polepszenie jakości życia pacjentów. Pamiętaj, aby skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą w celu doboru odpowiednych produktów i preparatów probiotycznych dostosowanych do twoich potrzeb.
Bibliografia:
- Mojka K. Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – charakterystyka i funkcje. Problemy Higieny i Epidemiologii 2014; 95(3): 541-549.
- Cichoż Lach H. Probiotyki w chorobach wątroby. Gastroenterologia Praktyczna 2021; 3(52): 1-7.
- Herman A. Zastosowanie suplementacji probiotykami w profilaktyce i leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych – przegląd dotychczasowych badań. Psychiatria Polska 2019; 53(2): 459–473.
- Kurkowska N., Musiał C. Probiotyki w pielęgnacji skóry trądzikowej. Przegląd najnowszych doniesień naukowych. Aesthetic Cosmetology and Medicine 2021; 10(2):91-98.
