OBJAWY, LECZENIE I NAJCZĘSTSZE BŁĘDY

Wraz z rozpoczęciem wiosny wiele osób zaczyna odczuwać objawy alergii, zwłaszcza wodnisty i lejący katar. To katar alergiczny, znany również jako alergiczny nieżyt nosa lub katar sienny. Dostające się do dróg oddechowych alergeny wywołują miejscowy stan zapalny błony śluzowej nosa, któremu towarzyszą obrzęk oraz wodnista wydzielina. W zależności od rodzaju alergenu katar alergiczny może mieć charakter sezonowy lub całoroczny.

W zależności od rodzaju alergenu objawy mogą pojawiać się okresowo lub utrzymywać przez cały rok. Katar sezonowy jest najczęściej związany z pyleniem drzew i traw, szczególnie wiosną, gdy stężenie pyłków w powietrzu jest najwyższe. Natomiast całoroczny alergiczny nieżyt nosa bywa związany głównie z ekspozycją na roztocza kurzu domowego lub alergeny zwierzęce.

1. Przyczyny kataru alergicznego

Katar alergiczny jest wynikiem nadmiernej reakcji organizmu na dostające się do układu oddechowego alergeny. U osób podatnych na alergie pobudzony zostaje układ odpornościowy, który produkuje przeciwciała IgE wiążące na swojej powierzchni cząsteczki alergenów. Reakcja ta powoduje uwalnianie mediatorów stanu zapalnego, w tym histaminy odpowiedzialnej za typowe objawy, takie jak: napadowe kichanie, obrzęk błony śluzowej, świąd oraz wodnista wydzielina.

Do najczęstszych alergenów wywołujących katar alergiczny należą:

• pyłki drzew: brzoza, olcha, topola, dąb,
• pyłki traw: tymotka, kupkówka, wiechlina, tomka,
• grzyby pleśniowe,
• roztocza kurzu domowego,
• sierść zwierząt.

2. Objawy kataru alergicznego

Katar alergiczny objawia się głównie:

• napadowym kichaniem,
• świądem w obrębie nosa i błony śluzowej,
• wodnistą wydzieliną z nosa,
• uczuciem zatkanego nosa spowodowanego obrzękiem błony.

Z czasem może pojawić się także wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła, czego następstwem jest kaszel. Nasilone objawy utrudniają swobodne oddychanie i pogarszają jakość snu. Często współwystępują inne dolegliwości alergiczne, takie jak zapalenie spojówek, świąd i zaczerwienienie oczu, bóle głowy czy nawet zapalenie zatok.

3. Leczenie kataru alergicznego

Leczenie kataru alergicznego opiera się przede wszystkim na profilaktyce, czyli ograniczeniu kontaktu z alergenami, oraz łagodzeniu objawów za pomocą metod farmakologicznych i domowych. W okresie pylenia warto śledzić komunikaty o stężeniu pyłków, unikać długiego przebywania na zewnątrz w porze dnia o ich wysokim poziomie, a po powrocie do domu zmienić ubrania, umyć włosy oraz wziąć prysznic, aby usunąć alergeny.

Leczenie farmakologiczne obejmuje doustne leki przeciwhistaminowe oraz aerozole do nosa. Leki przeciwhistaminowe blokują receptory histaminowe, hamując działanie histaminy – substancji odpowiedzialnej za objawy alergii. Skutkuje to zmniejszeniem obrzęku błony śluzowej nosa, złagodzeniem kataru, świądu i kichania. Wyróżnia się leki przeciwhistaminowe I i II generacji, spośród których zdecydowanie częściej stosuje się preparaty II generacji (np. desloratadynę, lewocetyryzynę, feksofenadynę czy bilastynę). W mniejszym stopniu przenikają do ośrodkowego układu nerwowego i rzadziej powodują działania niepożądane, takie jak senność.

W terapii skojarzonej z lekami doustnymi stosuje się aerozole do nosa zawierające substancje przeciwhistaminowe (np. azelastynę) lub glikokortykosteroidy (np. mometazon, flutykazon). Te drugie działają miejscowo przeciwzapalnie, zmniejszając obrzęk błony śluzowej i nasilenie objawów alergicznego nieżytu nosa. Pierwsze efekty ich działania pojawiają się zwykle po kilku godzinach, natomiast pełny efekt terapeutyczny uzyskuje się po około 1-2 tygodniach regularnego stosowania.

Leczeniem przyczynowym alergii jest immunoterapia swoista, czyli odczulanie. Polega na stopniowym podawaniu niewielkich dawek alergenu w celu „przyzwyczajenia” układu odpornościowego do jego obecności i zmniejszenia nadmiernej reakcji alergicznej. Leczenie to prowadzi się przez kilka lat w formie zastrzyków lub preparatów podjęzykowych, a o decyzji o jego rozpoczęciu podejmuje lekarz.

4. Domowe sposoby

Domowe metody mogą skutecznie wspierać leczenie farmakologiczne i pomagać w ograniczaniu nasilenia objawów alergicznego kataru. Choć nie eliminują przyczyny choroby, pozwalają ograniczyć kontakt z alergenami i poprawić komfort codziennego funkcjonowania.

Należą do nich:

• regularne płukanie nosa izotoniczną wodą morską lub solą fizjologiczną, które pomaga usuwać alergeny z powierzchni błony śluzowej i zmniejsza uczucie zatkania nosa
• wykonywanie inhalacji z roztworów chlorku sodu, które pomagają oczyszczać nos i nawilżać śluzówkę
• unikanie przebywania na zewnątrz w godzinach największego stężenia pyłków oraz zamykanie okien w tym czasie
• wietrzenie pomieszczeń wczesnym rankiem lub po opadach deszczu
• unikanie suszenia prania na zewnątrz w sezonie pylenia

5. Najczęściej popełniane błędy

W codziennym radzeniu sobie z katarem alergicznym wiele osób popełnia błędy, które mogą wpłynąć na nasilenie objawów lub wydłużyć czas ich trwania. Najczęściej dotyczą one niewłaściwej farmakoterapii. Nieregularne stosowanie leków lub ich odstawienie po chwilowej poprawie może skutkować nawrotem dolegliwości.

Również nieprawidłowa technika stosowania aerozoli donosowych może obniżać skuteczność leczenia i prowadzić do braku oczekiwanych efektów.

Częstym problemem jest także mylenie objawów alergii z przeziębieniem, co wiąże się ze stosowaniem nieodpowiednich preparatów. Stosowanie kropli obkurczających błonę śluzową nosa zawierających ksylometazolinę lub oksymetazolinę przynosi jedynie krótkotrwałą ulgę. Może to prowadzić do ich nadużywania, a w konsekwencji do rozwoju polekowego nieżytu nosa.

Świadome unikanie tych błędów oraz stosowanie się do zaleceń terapeutycznych pozwala skutecznie kontrolować objawy i poprawić komfort życia w okresie nasilonej ekspozycji na alergeny.